Mỗi năm, cứ năm người hút thuốc ở Liên minh châu Âu thì có một người cố gắng bỏ thuốc – và ngày càng nhiều người lựa chọn thuốc lá điện tử dùng một lần. Điều gì đang thúc đẩy sự thay đổi này? Những thiết bị này mang đến một giải pháp thay thế đơn giản và thỏa mãn, mà không gây ra những khó chịu thường gặp khi dùng kẹo cao su hoặc miếng dán nicotine. Nhưng liệu việc chuyển đổi có thực sự đáng giá? Và cách tốt nhất để chuyển đổi một cách suôn sẻ là gì?

Bỏ thuốc lá là mục tiêu mà nhiều người đặt ra, nhưng con đường này thường đầy rẫy những trở ngại. Trong những năm gần đây, thuốc lá điện tử đã nổi lên như một công cụ đột phá tiềm năng giúp người hút thuốc bỏ thuốc – nhưng chúng thực sự hiệu quả đến mức nào? Bài viết này sẽ khám phá vai trò của thuốc lá điện tử trong việc cai thuốc lá, xem xét các bằng chứng khoa học, câu chuyện thực tế của người dùng và những rủi ro tiềm ẩn. Chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu liệu thuốc lá điện tử có thực sự xứng đáng với danh tiếng là “thần dược cai thuốc lá” hay không.

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng túi nicotine có thể giúp người hút thuốc lá và người dùng thuốc lá điện tử cai nghiện các loại thuốc lá gây hại hơn. Nghiên cứu trên 110.000 người Mỹ cho thấy những người mới cai thuốc có khả năng sử dụng các sản phẩm này hàng ngày cao hơn đáng kể, cho thấy vai trò tiềm năng trong việc giảm tác hại của thuốc lá.

Một thử nghiệm của Đại học Flinders cho thấy việc cung cấp nhiều liệu pháp cai thuốc lá (bao gồm cả thuốc lá điện tử) kết hợp với hỗ trợ hành vi giúp tăng gấp đôi tỷ lệ bỏ thuốc ở bệnh nhân cai nghiện. Sau 9 tháng, 10% người tham gia duy trì được việc không hút thuốc – một kết quả đáng kể đối với nhóm có nguy cơ cao này, chứng minh rằng việc lựa chọn liệu pháp ít quan trọng hơn so với sự hỗ trợ nhất quán.

Khảo sát Sức khỏe Ireland năm 2024 (CSO) cho thấy gần 25% người trưởng thành từ 18-34 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử—13,6% sử dụng hàng ngày và 10% sử dụng thỉnh thoảng—tỷ lệ cao nhất cả nước. Nghiên cứu trên hơn 5.100 người trưởng thành cũng cho thấy 7,1% sử dụng thuốc lá điện tử hàng ngày, 10% hút thuốc lá truyền thống hàng ngày (đạt đỉnh điểm 13,3% ở nhóm 45-54 tuổi), và 8% sử dụng cần sa trong năm qua (22% ở nhóm 18-24 tuổi).

Các nhà nghiên cứu Úc (NDARC) đã phát hiện ra rằng thuốc lá điện tử chứa nicotine giúp tỷ lệ bỏ thuốc cao gấp ba lần so với các phương pháp truyền thống như kẹo cao su hoặc viên ngậm đối với người hút thuốc có thu nhập thấp. Trong nghiên cứu thực tế, 28,4% người dùng thuốc lá điện tử đã bỏ thuốc sau sáu tháng so với chỉ 9,6% sử dụng kẹo cao su/viên ngậm. Mặc dù hiệu quả, nghiên cứu lưu ý rằng hầu hết những người bỏ thuốc (58%) vẫn tiếp tục sử dụng thuốc lá điện tử, cho thấy cần có sự hỗ trợ thêm để cuối cùng có thể bỏ hoàn toàn nicotine.

Thuốc lá điện tử đã trở thành lựa chọn thay thế hàng đầu cho thuốc lá truyền thống và công cụ hỗ trợ cai thuốc, nhưng lại thu hút cả người dùng tuổi teen. Các cơ quan quản lý thực thi rộng rãi các quy định về độ tuổi – biện pháp răn đe hiệu quả nhất bất chấp những thách thức trong việc thực thi. Trên toàn cầu, độ tuổi mua thuốc lá điện tử thường tương ứng với độ tuổi trưởng thành (thường là 18), riêng thị trường Mỹ yêu cầu độ tuổi từ 21 trở lên.

Mặc dù các cửa hàng bán thuốc lá điện tử vẫn tiếp tục xuất hiện trên các tuyến phố chính khắp Vương quốc Anh, một cuộc khảo sát gần đây của Haypp cho thấy người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng các kênh kỹ thuật số hơn, với 87% người dùng thuốc lá điện tử ở Anh mua ít nhất một số sản phẩm của họ trực tuyến. Xu hướng này phản ánh những thay đổi rộng hơn trong hành vi bán lẻ, khi người tiêu dùng thuốc lá điện tử ngày càng đánh giá cao sự tiện lợi, giá cả phải chăng và khả năng tiếp cận thông tin mà thương mại điện tử mang lại.

Nghiên cứu của tổ chức Smoke Free Sweden cho thấy các túi nicotine đóng vai trò then chốt trong nỗ lực hướng tới một quốc gia không khói thuốc ở Thụy Điển, đặc biệt là giúp tăng tỷ lệ bỏ thuốc ở phụ nữ. Từ năm 2016, chúng đã giúp tăng gần gấp đôi số phụ nữ bỏ thuốc, đẩy tỷ lệ hút thuốc lên 5,3%. Tiến sĩ Marewa Glover khẳng định chúng an toàn, được xã hội chấp nhận và là công cụ hỗ trợ bỏ thuốc hàng đầu cho một tương lai không khói thuốc.

Chiến dịch chống hương vị năm 2025 của WHO đã nhắm mục tiêu sai lầm vào các sản phẩm nicotine dành cho người lớn, bỏ qua các vấn đề về việc người dưới tuổi vị thành niên tiếp cận thuốc lá do việc xác minh độ tuổi lỏng lẻo và thị trường bất hợp pháp. Mặc dù FDA ủng hộ việc giảm thiểu tác hại, nhưng lệnh cấm có nguy cơ đẩy nhu cầu vào thị trường ngầm, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp và hạn chế các công cụ hỗ trợ cai thuốc. Giải pháp nằm ở việc kiểm soát độ tuổi nghiêm ngặt hơn và các chính sách dựa trên bằng chứng, chứ không phải là các lệnh cấm do hoảng loạn.